Enyi m nwoke nke dị afọ ise ghọgburu m. Ọ gara njem na ndị enyi ya wee zute otu nwa agbọghọ mgbe ha nọ n'èzí. Ọ gwara m ozugbo ha lọtara, ihe isi ike abịakwala m kemgbe ahụ. Naanị m nọ n'ọnọdụ, amaghịkwa m etu m ga-esi tụkwasị ya obi ọzọ. Gịnị mere m ji ka hụ ya n'anya mgbe o mejọrọ m otú a? Ọ na-ekwu na ọ bụ mmejọ, na ọ na-akwa ụta maka ya, ọ gaghịkwa eme ya. Ọ na-ekwu na ọ ka hụrụ m n'anya, mana nke ahụ ò kwere omume? Mmadụ ò nwere ike ịghọgbu gị ma ka hụ gị n'anya? Enwere m olileanya na nke ahụ ga-eme. Ihere na-eme m n'ihi na o ghọgburu m, m ka chọrọ ịnọnyere ya. Amaghị m otu m ga-esi kọwaara ndị enyi m na ezinụlọ m nke a. Biko nye m ndụmọdụ gbasara otu esi emeso enyi m nwoke aghụghọ m hụrụ n'anya.
Ọgụgụ Ndị Yiri Ya: Ụzọ Isi Nye Enyi Nwoke Na-aghọ Aghụghọ Ahụhụ
Azịza:
Ịghọgbu mmadụ bụ ihe na-egbu mgbu ma na-akpata nchekasị n'uche. Ọ bụ mmebi nke ntụkwasị obi gị, ọ na-emekwa ka ị na-enwe mmetụta ka njọ banyere onwe gị - dịka mmadụ na dịka onye mmekọ. Ihe kacha mkpa iburu n'uche ebe a bụ na enweghị ụzọ "ziri ezi" ma ọ bụ "na-ezighi ezi" nke ị ga-esi emeso enweghị ntụkwasị obi na mmekọrịta gị. Lee ihe ole na ole ị ga-eburu n'uche n'ọdịnihu:
- N'ikwu okwu banyere otú ị ka hụrụ ya n'anya n'agbanyeghị ekwesịghị ntụkwasị obi, ọ bụ ihe okike zuru oke. Ihe mwute ị na-enwe ugbu a adịghị ewepụ ịhụnanya ị na-enwe kemgbe. Ihe abụọ a nwere ike ịbụ eziokwu n'otu oge. Ihe ahụ niile ịhụnanya anaghị apụ apụ. N'ezie, n'okpuru ọnọdụ kwesịrị ekwesị, ịhụnanya ị na-eche nwere ike ịghọ ihe nchebe maka mmekọrịta gị nke nwere ike inyere gị aka imeri ekwesịghị ntụkwasị obi.
- Ịghọ aghụghọ ule ekwesịghị ịpụta njedebe nke mmekọrịta gị. O nwere ike ịbụ na onye òtù ọlụlụ gị hụrụ gị n'anya, ọ pụkwara ịnọgide na-eme otú ahụ. Ịkwado ekwesịghị ntụkwasị obi anaghị apụta mgbe niile enweghị ịhụnanya. N'ezie, ọ nwere ike ime na mmekọrịta ebe ịhụnanya dị. Mgbe ụfọdụ, ọ na-abụ n'ihi ụkọ ụfọdụ na mmekọrịta ahụ, ma ọ bụ ụfọdụ mkpa na-anaghị ezute ya.
- Mmetụta gị dabara nke ọma, yabụ na ọ dịghị mkpa ka ị mee onwe gị ihere maka ihe ị na-enwe. Ihe a niile na-egbu mgbu ma sie ike zuru oke ugbua, na-enweghị ihere etinyere n'elu.
- Ihe mbụ kacha mkpa kwesịrị ịbụ ọdịmma gị. Wepụta oge iji chee echiche banyere ihe ịchọrọ ugbu a - ma nke ahụ bụ ohere, ma ọ bụ mmesi obi ike sitere n'aka onye òtù ọlụlụ gị. Ọ dị mma ka ị rịọ maka ihe ọ bụla ị nwere ike ịchọrọ iji gwọọ na nke a.
- Kpọtụrụ maka nkwado. Nke a nwere ike ịbụ n'ụdị ndị ị hụrụ n'anya, ndị ị tụkwasịrị obi, ma ọ bụ ọbụna otu ndị na-akwado ndị a ghọgburu. Ọ ga-adịkwa mma ịgwa a onye ndụmọdụ ma ọ bụ onye na-agwọ ọrịa gbasara nsogbu ndị ị na-eche ihu, ka ha wee nyere gị aka ịnyagharịa nke a n'ụzọ dị mma.
- Gbalịa ka ị ghara ịmanye onwe gị ime otu mkpebi ma ọ bụrụ na ọ dị gị ka ọ dịbeghị njikere ime, ka ọ dị ugbu a.
Ajụjụ
1. Gwa onye gị na ya na-akpakọrịta gbasara mkpa gị, nchegbu gị na egwu gị. Jide n'aka na ị na-anabatakwa ihe ọ ga-ekwu. Ọ ga-adị mkpa ka unu abụọ mepụta ọmịiko ma ghọta ibe unu ka unu wee rụọ ọrụ a
2. Nwee ndidi na onwe gị na onye òtù ọlụlụ gị ka ị na-agagharị mmetụta uche dị mgbagwoju anya na-apụta
3. Tụlee ịchọ enyemaka ọkachamara n'aka onye na-ahụ maka di na nwunye
4. Mepụta oke doro anya na atụmanya na-aga n'ihu
5. Unu abụọ ga-achọ ịza ajụjụ maka okwu ọ bụla na mmekọrịta gị. Idokwa mmekọrịta ahụ bụ ọrụ ekekọrịtara.
6. Lekwasị anya n'iwulite ntụkwasị obi na ịdị na-anabata mbọ onye gị na ya na-eme. Gbaa mbọ hụ na ị na-enyekwa onwe gị oge iji gwọọ.
Mkpebi ịnọnyere enyi gị nwoke ma ọ bụ ịghara mgbe ọ ghọgburu onwe ya bụ nke ị ga-eme. Agbanyeghị, enwere ihe ole na ole ị nwere ike ịtụle iji nyere gị aka ikpebi:
– Onye gị na ya na-emekọ ihe ọ na-akwa ụta maka omume ha na ezigbo mgbaghara ha?
- onye gị na ya na-akpakọrịta ọ nwere ike ịza ajụjụ maka omume ha?
- ị na-eche na ị nwere ya n'ime gị ịtụkwasị ha obi ọzọ? ihere adighi n'azịza ọ bula
– kedu ihe ọ ga-ewe ka ị gbakee?
- Onye mmekọ gị nwere ike ịnye ihe ịchọrọ ịlaghachi na mmekọrịta ahụ?
-Ndị ikom, dị ka ndị mmadụ n'ụdị ọ bụla, nwere ike inwe mmetụta dịgasị iche iche mgbe ha ghọchara aghụghọ, na ikpe ọmụma bụ otu n'ime ha. Otú ọ dị, ókè ha na-enwe obi amamikpe nwere ike ịdịgasị iche dabere n'ihe ndị dị n'otu n'otu dị ka àgwà, ụkpụrụ, na ọnọdụ ndị gbara ekweghị ekwe.
-Ụfọdụ ụmụnwoke nwere ike na-akwa ụta nke ukwuu na obi amamikpe maka omume ha, ọkachasị ma ọ bụrụ na ha amata mmejọ na nraranye ha kpataara onye òtù ọlụlụ ha. Ha nwere ike na-akwa ụta n'ezie maka imebi ntụkwasị obi nke onye ha hụrụ n'anya, ọ pụkwara ịkpali ha imezigharị na ịrụ ọrụ n'iwulite mmekọrịta ahụ.
- N'aka nke ọzọ, ụfọdụ ndị ikom nwere ike inwe obi amamikpe dị nta ma ọ bụ gbalịa ịkọwapụta omume ha, karịsịa ma ọ bụrụ na ha akwado ikwesị ntụkwasị obi nye onwe ha ma ọ bụ ma ọ bụrụ na ha enweghị mmetụta zuru oke na mmetụta mmetụta uche nke onye òtù ọlụlụ ha.
Ihe ndị dị ka mgbanwe mmekọrịta, nkwenye nke onwe onye, na ahụmahụ ndị gara aga nwere ike imetụta otú ndị mmadụ n'otu n'otu na-esi edozi ma na-anabata mmetụta nke obi amamikpe. N'ikpeazụ, otu mmadụ si emeghachi omume maka ikpe ọmụma ha na ma ọ bụrụ na ọ na-ebute ọrụ maka omume ha nwere ike ịrụ ọrụ dị mkpa na usoro ọgwụgwọ na ọdịnihu nke mmekọrịta ahụ.
Ọ ghọgburu m, mana ọ chọrọ ka m wereghachi ya
Onyinye gị abụghị onyinye ebere . Ọ ga-eme ka Bonobology nọgide na-ewetara gị ozi ọhụrụ na nke kachasị ọhụrụ n'ọchịchọ anyị inyere onye ọ bụla nọ n'ụwa aka ịmụta otu esi eme ihe ọ bụla.
Apụta
Gịnị mere m na-apụghị ịkwụsị iche banyere ya?
Kedu ka esi akwụsị mmekọrịta mmetụta uche ma ka bụrụ enyi?
Gịnị mere enyi m nwaanyị ji akpọ m asị?
Gịnị mere m ji enwe mmasị n'ebe onye mejọrọ m nọ?
Ahụrụ m ezigbo enyi m n'anya? Kedu ihe m kwesịrị ịme?
Ekwesịrị m ịgbaghara di m maka aghụghọ?
Agwara m enyi m nwoke. Kedu ka m ga-esi edozi ya?
Di m ghọgburu wee mụọ nwa ya na nwanyị nke ọzọ
Di m ji nwoke ghọgbuo m
Di m na-ewekarị m iwe ma na-akparị m
Kedu ihe kpatara m ji eche mgbe niile enyi m nwanyị na-aghọ aghụghọ
Achọrọ m ịgba alụkwaghịm ahụ. Gịnị mere m ji na-ewute m?
Di m ka na-agwa nwaanyị ahụ ọ ghọgburu m
Di m ghaara m ụgha. Kedu ka m ga-esi tụkwasị ya obi ọzọ?
Di m ghọgburu m gịnị ka m ga-eme?
Agụrụ m aghụghọ mana achọrọ m ịchekwa mmekọrịta m
Kedu ihe kpatara m ji ewe di m iwe maka ọ naghị arụ ọrụ. Kedu ihe m kwesịrị ịme?
Di m na ezigbo enyi m na-aghọgbu m
Nwunye m kpọrọ enyi m nwanyị asị. Kedu ihe m kwesịrị ịme?
Ọ ghọgburu enyi ya nwanyị na m. Ugbu a gịnị?