Emere m ihe nzuzu. Mụ na enyi m nwoke na-alụ ọgụ nke ukwuu n'oge na-adịbeghị anya gbasara ihe ndị kacha nta. Anyị abụọ bụ ndị isi ike, ya mere o yiri ka obere nghọtahie ọ bụla na-aghọ nnukwu ihe. Mgbe otu n'ime esemokwu anyị gasịrị, m gara soro ndị enyi m pụọ. Ezutere m nwoke a, anyị mechara hie ụra ọnụ . Echeghị m na m ga-aghọ aghụghọ n'ebe enyi m nwoke nọ n'ihi na m kwesịrị ntụkwasị obi n'ihe niile m nwere n'oge gara aga. M ka hụrụ ya n'anya, amakwaara m na m chọrọ ịnọnyere ya. Mana ị̀ nwere ike ịhụ mmadụ n'anya ma ka na-aghọ aghụghọ? M̀ na-aghọ aghụghọ pụtara na n'amaghị ama na ahụghị m ya n'anya? Ọ bụ naanị n'abalị ahụ, obi dị m ezigbo ụtọ inwe oge ntụrụndụ. Enweghị m nchegbu maka izere isiokwu ma ọ bụ ikwu ihe na-ezighi ezi, ọ dị mfe ma dị mfe. Enweghị m mmasị na nwoke ahụ nke ukwuu, agaghịkwa m agwa ya okwu ọzọ mana amaghị m ihe m ga-eme ugbu a. Kedu ka m ga-esi dozie mmekọrịta m mgbe anyị lụchara di ma ọ bụ nwunye ? N'agbanyeghị ọgụ anyị niile, echere m na ihe m na enyi m nwoke nwere pụrụ iche. Mmekọrịta anyị ọ̀ ga-alaghachi na nkịtị mgbe anyị ghọgburu?
Ihe Ndị Dị Mkpa: Aghọgburu m enyi m nwoke mana achọrọ m ka ọ laghachi azụ
Azịza:
Nke a ga-abụrịrị ọnọdụ na-ewute gị nke ukwuu, ọ ga-abụkwa aghụghọ ịnyagharịa. Ihe kacha mkpa bụ ikwupụta ya, n'ihi na nke ahụ bụ ihe o kwesịrị ịma. Ọ gaghị adị mfe, ma i ji ya ụgwọ ịkwụwa aka ọtọ n'ihi nkwanye ùgwù maka ya na mmekọrịta gị. Ịghọ aghụghọ ule apụtaghị na ị hụghị ibe gị n'anya. Ịghọ aghụghọ ule na-adịkarị mgbagwoju anya karịa ka ọ dị, na-enwekarị nsogbu ndị dịbu adị na mmekọrịta ahụ, iwe iwe n'obi megide onye òtù ọlụlụ na ịchọ imezu mkpa nke mmekọrịta ahụ nwere ike ọ gaghị ezute gị.
Nke a bụ ihe ole na ole ga-enyere gị na onye òtù ọlụlụ gị aka imeri nke a.
- Were aza ajụjụ
Ihe kacha mkpa na-enyere di na nwunye aka imeri ekwesịghị ntụkwasị obi bụ: ntụkwasị obi na ịza ajụjụ. Ịkwesịrị ịnọ n'ọnọdụ ebe ị nwere ike ịnakwere mmejọ gị, na-enweghị ịta ụta n'ahụ onye ọ bụla ma ọ bụ ihe ọ bụla ọzọ, na-aza ajụjụ maka omume gị. - Nsogbu ndị dị n'okpuru
Ịghọ aghụghọ ule adịghị adịkarị mfe dị ka o siri dị ma na-enwekarị nsogbu ndị ọzọ na-emebi mmekọrịta ahụ. N'ọnọdụ gị, ọ ga-abụ ọgụ a na-alụ mgbe niile nke ga-eduga n'ebe dị anya nke mmetụta uche, nkewa na iwe n'akụkụ abụọ. Naanị mgbe mkpa gị - mmetụta uche, ọgụgụ isi na anụ ahụ - na-emezughị na mmekọrịta gị, ị ga-achọ ya na mpụga mmekọrịta gị. Na-arụ ọrụ n'ịchọpụta ihe na-adịghị egbo mkpa nke gị, na ihe ị nwere ike ime. Cheta, nke a nwere ike ịbụ nkọwa maka ihe merenụ, ọ bụghị ihe ngọpụ. - Na-emeghe ma na-anabata
Gee mmetụta ya ntị ma nye ya oge ọ chọrọ iji hazie nke a. Cheta na ahụmahụ mmetụta uche ya dị irè - ma ọ bụ iwe, iru újú, ekweghị ekwe, wdg. Gbalịa guzobe nkwurịta okwu na-emeghe na nke eziokwu ebe ị nwere ike ịkekọrịta mmetụta, mkpa na atụmanya gị. Dị njikere ịnakwere mkpa na ọchịchọ nke onye òtù ọlụlụ gị. - Na-ewughachi ntụkwasị obi
Ọ bụrụ na onye òtù ọlụlụ gị dị njikere ịnọ na arụ ọrụ na njikọ, ọ ga-achọ nkwa gị abụọ iji mee ka ọ rụọ ọrụ. Na njedebe gị, inye mmesi obi ike site na okwu na omume dị oke mkpa iji wulite ntụkwasị obi na mmekọrịta ahụ. Kpebisie ike ime mgbanwe na mmekọrịta, ọ bụrụ na nke ahụ bụ ihe ị dị njikere maka. Tụlee ndụmọdụ ndị di na nwunye ma ọ bụrụ na unu abụọ dị njikere ime ka ọ rụọ ọrụ. Onye na-agwọ ọrịa nwere ike inyere gị aka ịnyagharịa nkwurịta okwu, ntụkwasị obi na-ewuli elu na mgbaghara n'ụzọ dị mma karị. - Lelee onwe gị
Agbalịla ime ka mmekọrịta a rụọ ọrụ naanị site na ebe ikpe mara. Jụọ onwe gị ihe ịchọrọ ma ọ bụrụ na ị chere na ị nwere ike ma dị njikere ime ihe ọ ga-ewe iji mee ka mmekọrịta a dị mma. Wepụta oge ịtụgharị uche na onwe gị wee chọpụta nke ọ bụla ime onwe onye ụkpụrụ nwere ike dugara gị ebe a. - Nwee ndidi
Gị na onwe gị na onye òtù ọlụlụ gị. Nke a ga-abụ usoro na-agwụ ike maka gị abụọ imeri, na ime ihere ma ọ bụ ịta onwe gị ụta ma ọ bụ ibe gị agaghị enyere gị aka.
Ajụjụ
Ee, mmekọrịta nwere ike ịrụ ọrụ mgbe ịghọ aghụghọ ule. Agbanyeghị, ma di na nwunye ahụ nwere ike imeri aghụghọ ma ọ bụ na ha agaghị adabere na:
1. Ikike nke ndị mmekọ abụọ ahụ na-aza ajụjụ maka ọrụ ha na nsogbu dị na mmekọrịta ha
2. Njikere nke ndị mmekọ abụọ ahụ ime mgbanwe na ime mgbalị maka mmekọrịta ahụ
3. Ma ha abụọ nwere ike ịhapụ iwe n'ebe ibe ha nọ
4. Ma ha na-ekwurịta okwu n'ezoghị ọnụ na n'eziokwu na ibe ha, na-enwekwa ọmịiko n'ebe ibe ha nọ
Ọ bụ ọrụ siri ike. Otú ọ dị, ihe kacha mkpa bụ ịkwụwa aka ọtọ, banyere ihe merenụ na ihe mere i ji chee na o mere. Naanị mgbe ekwuchara eziokwu a, gị na onye gị na ya na-emekọ ihe nwere ike ịkwaga n'ịrụkwa ntụkwasị obi.
1. Nwee ndidi na onwe gị na onye òtù ọlụlụ gị
2. Nye onye mmekọ gị obi ike na ohere, dịka na mgbe ha chọrọ ya
3. Leba anya nsogbu ndị dị na mmekọrịta gị nke butere nke a.
4. Leba anya ma gbalịa ịghọta ihe kpatara omume gị. Were aza ajụjụ maka omume gị.
5. Tụlee ndụmọdụ ndị di na nwunye.
Ịghọ aghụghọ ule adịghị adịkarị mfe dịka o siri dị. Enwere ọtụtụ ihe dị iche iche mere ndị mmadụ ji aghọ aghụghọ, Otú ọ dị, ka ị mara ihe kpatara gị, ị ga-eche echiche banyere ihe mkpa gị na-emezughị na mmekọrịta gị. Ndị a nwere ike ịbụ mkpa anụ ahụ mana ha nwekwara ike ịbụ: mkpa njikọ, mkpa nchekwa, mkpa achọrọ, nkwado, nlebara anya, ekele, wdg.
Ndụmọdụ iri na otu iji wulite mmekọrịta na-aga nke ọma mgbe aghụghọ gasịrị
Onyinye gị abụghị onyinye ebere . Ọ ga-eme ka Bonobology nọgide na-ewetara gị ozi ọhụrụ na nke kachasị ọhụrụ n'ọchịchọ anyị inyere onye ọ bụla nọ n'ụwa aka ịmụta otu esi eme ihe ọ bụla.
Apụta
Gịnị mere m na-apụghị ịkwụsị iche banyere ya?
Kedu ka esi akwụsị mmekọrịta mmetụta uche ma ka bụrụ enyi?
Gịnị mere enyi m nwaanyị ji akpọ m asị?
Gịnị mere m ji enwe mmasị n'ebe onye mejọrọ m nọ?
Ahụrụ m ezigbo enyi m n'anya? Kedu ihe m kwesịrị ịme?
Ekwesịrị m ịgbaghara di m maka aghụghọ?
Di m ghọgburu wee mụọ nwa ya na nwanyị nke ọzọ
Di m ji nwoke ghọgbuo m
Enyi m nwoke ghọgburu m mana m ka chọrọ ịnọnyere ya. Kedu ihe m kwesịrị ịme?
Di m na-ewekarị m iwe ma na-akparị m
Kedu ihe kpatara m ji eche mgbe niile enyi m nwanyị na-aghọ aghụghọ
Achọrọ m ịgba alụkwaghịm ahụ. Gịnị mere m ji na-ewute m?
Di m ka na-agwa nwaanyị ahụ ọ ghọgburu m
Di m ghaara m ụgha. Kedu ka m ga-esi tụkwasị ya obi ọzọ?
Di m ghọgburu m gịnị ka m ga-eme?
Agụrụ m aghụghọ mana achọrọ m ịchekwa mmekọrịta m
Kedu ihe kpatara m ji ewe di m iwe maka ọ naghị arụ ọrụ. Kedu ihe m kwesịrị ịme?
Di m na ezigbo enyi m na-aghọgbu m
Nwunye m kpọrọ enyi m nwanyị asị. Kedu ihe m kwesịrị ịme?
Ọ ghọgburu enyi ya nwanyị na m. Ugbu a gịnị?