Ke nyetsoe ke le lilemo li 22 ka 1992, ’mè oa bara ba babeli ba ratehang kapele ka mor’a moo, joaloka mosali ke ile ka rutoa kamehla ho ba mosali ea mamelang le ngoetsi ea hae. Ho theosa le lilemo, ke ile ka ithuta hore ho ba mosali enoa ea molemo ho ne ho tla bolela ho amohela ho tlotlolloa ke matsale, ho hlekefetsoa ’meleng le kelellong ke monna oa ka, le ho mamella matetetso, bohloko le boitelo lenyalong ka lilemo tse fetang mashome a mabeli.
Na Monna ea Hlōlehang a ka Fetoha?
Na ba hlekefetsang ba ka fetoha? Ka lilemo tse ngata, ke ile ka tšoarella tšepong ea hore ba ka khona.
Ke ne ke mo rata haholo. Monna oa ka o ne a le sesoleng sa likepe tsa khoebo ’me o ne a e-ba hae ka likhoeli tse tšeletseng feela ka selemo. Ka mor’a lenyalo la rōna, ha a ne a tsamaea ho ea leetong la hae, ho ne ho lebeletsoe hore ke le mong ke etse mesebetsi eohle ea lelapa ke le mong ’me ke ile ka rohakoa ka phoso e nyenyane ka lehlakoreng la ka. Ho ile ha finyelloa tieho ea metsotso e mehlano ea lijo tsa hoseng kapa ea ho mena liaparo tse omisitsoeng ho nyatsoa le ho hlapaoloa ho tsoa ho makhomane.
Pele ke tsamaea, monna oa ka o ile a etsa tlhahiso ea hore ke tsoele pele ka lithuto tsa ka ’me kahoo ke ile ka etsa joalo. Empa ha a khutla leetong la hae, ke ile ka bona lehlakore la hae la ’nete. O ile a nkotla ka matla ka mor'a hore a utloe ba lelapa labo ba mo bolella kamoo ke neng ke ba hlorile kateng. O ile a ntlhekefetsa ka thobalano ka lihora tse ngata ka mor'a moo, ka mor'a moo ho ne ho lebeletsoe hore ke itšoare hantle 'me ke phehele lelapa la hae le eena lijo tsohle tseo ba li ratang. Ha nako e ntse e ea, tlhekefetso e ile ea e-ba matla le ho feta. Ho otla ho ile ha fetoha litebele le litebele ho fihlela ho otloa ka molamu oa hockey.
Ke ile ka rapela 'me ke tšepa hore o tla fetoha hobane ke ne ke se na moo nka eang' me ke ne ke se na tšepo ea ho iketsetsa letho. Empa na banna ba hlekefetsang ba ka fetoha? Hona joale ke lumela hore pefo, ho hloka botho ho matha maling a bona.
Moholoane oa ka o ile a hana ho nthusa ’me ’Mè, eo e neng e le mohlolohali, o ne a e-na le barali ba bang ba babeli bao a neng a lokela ho ba hlokomela. Ke ile ka amohela ’nete ea ka e le qetello ea ka ’me ka tsoela pele ho phela har’a teko eo, letsatsi le letsatsi.
Ho bala ho amanang: Mosali oa mosebetsi ho lefatšeng, o ile a otloa lapeng
Bo-ntate ha boa ka ba mo thoba
Re ile ra tsoalloa mora ka 1994. Ke ne ke thabile haholo. Ke ne ke nahana hore bontate bo tla mo fetola, bo mo nolofatse. Ke ne ke fositse. Na banna ba hlekefetsang ba ka fetoha? Ke utloa eka ba tahiloe ke matla hoo ba ke keng ba tsotella. Kahoo, e ne eka monna oa ka o fumane lehlatsipa le leng 'me a retelehela ho tlhekefetso ea bana.
E ne e le ha pefo ho mora oa ka e se e sa mamellehe moo ke ileng ka khaotsa ho ipotsa hore “Na ba hlekefetsang ba ka fetoha?” mme ke behe leoto la ka fatshe. Ke ne ke tla mo lumella joang hore a utloise ntho eo ke neng ke e nka e le ea bohlokoa ka ho fetisisa?
Tsela eo ke talimang boemo ba ka ka eona e ile ea fetoha. Ho e-na le hore ke lle le ho lla ka pel’a hae ka mor’a hore a nkotle, ke ile ka qala ho notlella le ho qeta nako ke le mong. Ke ile ka qala ho bala le ho ngola ’me ka fumana matšeliso ho eona ho e-na le ho tsepamisa maikutlo le ho ipotsa, “Na monna ea hlekefetsang a ka fetoha?” kgafetsa kgafetsa.
Na batho ba hlekefetsang baa fetoha? Ke mang ea tsebang? Empa nke ke ka lebala letsatsi leo ka 2013 ha a otla mora oa ka e moholo hoo a ileng a akheha. E, le ’na ke ile ka hlekefetsoa, empa mora oa ka a ka be a shoele letsatsing leo. Ho ne ho batla ho tšoana le ho kenella ha Molimo ha ke utloa lentsoe le mpolella, “Ha ho sa tla ba teng.”
Ke ile ka tsoa ka tlung ka khutso 'me ka etsa boiteko bo hlōlehileng ba ho kenya MOLEMO. Ke ile ka khutla sepoleseng ke tšoere nomoro ea mohala letsohong la ka. Ke ile ka letsetsa NGO, ke tsielehile ke kopa thuso. Ho ne ho se na ho hetla morao. Ke ne ke entse qeto. Na ba hlekefetsang ba ka fetoha? Ke ne ke ile ka ema nako e telele hore ke tsebe 'me joale ke ne ke lumela hore ke nako ea ho iphetola.
Le hoja lelapa leso le ne le se na tšehetso, ke ile ka hlahlela nyeoe khahlanong le monna oa ka le lelapa la hae. U ne u tla nahana hore ba tla khutlela morao. Empa na ba hlekefetsang baa fetoha? Ba ile ba hlahlela linyeoe tse 16 khahlanong le ’na. Ke ile ka loana ntoa ka lilemo tse peli le halofo. Eo e ne e le nako e boima haholo ho 'na, empa ke ile ka fumana matšeliso ho bana ba ka (mora e monyenyane o hlahile ka 2004) le ho tseba hore nke ke ka khutlela kamanong e ileng ea siea moea oa ka le 'mele oa ka o lemetse.
Ho bala ho amanang: Pale ea lerato ea litoro e ileng ea fetoha toro ea sebele ea bophelo
Ka mora ho baleha lekgotleng le leng ho ya ho le leng, kajeno ke na le tokelo ya ho hlokomela bana ba ka ka bobedi le ntlo eo ke dulang ho yona. Ka linako tse ling kea ipotsa hore na ke fumane matla a hokae baleha monna oa ka ea hlekefetsang mme o qale ho tloha qalong.
Ke tšepa hore basali ba tobaneng le tlhekefetso ea malapeng ba ke ke ba nka nako e telele joalokaha ke ile ka hlokomela hore ba hlekefetsang ha ba fetohe. Ba lokela ho khaotsa ho kōpa tšoarelo bakeng sa hae le liketso tsa hae. Ho e-na le ho ipotsa, “Na monna ea hlekefetsang a ka fetoha?” mme ho leka ho itshwarella ka ho tshepa hore a ka kgona, ho molemo ho tloha kapele kamoo o ka kgonang.
Kajeno, ke sengoli se khothatsang 'me ke ngotse libuka tse tharo. Mora oa ka e moholo oa ithuta ebile oa sebetsa. Letheba la kofi leo a ileng a fafatsa sefahleho sa mora oa ka e moholo ka lona, a halefile, le ntse le bonahala maboteng a ntlo ea ka ea pele. Na monna ea hlekefetsang o tla ke a fetohe? Ke tšepa hore nke ke ka hlola ke ba boemong boo ke tobaneng le potso ena.
Ha ke tsebe ebile ha ke lakatse ho tseba hore na monna oa ka le lelapa la hae ba ile ba balehela hokae ka mor'a ho lahleheloa ke nyeoe. Ke na le kgotso ya ka le bana ba ka ba na le nna. Ba bolokehile mme ke sona seo e leng sa bohlokoa haholo ho nna.
(Joalokaha ho Boletsoe Maria Salim)
FAQs
Motho e mong e ka ba mohlekefetsi ka lebaka la mabaka a mangata. E ka 'na eaba ba na le mathata a bophelo bo botle ba kelello, ba tšoeroe ke nako e fetileng e sithabetsang, kapa ba lemalla joala kapa ba sebelisa lithethefatsi. Kapa ho ka 'na ha se ke ha e-ba le lebaka le leng haese hore ke batho ba babe, ba se nang botho. Esita le haeba ho e-na le tlhaloso ea mekhoa ea bona ea ho hlekefetsa, tseba hore litlhaloso ha li lokafatse boitšoaro ba bona.
U ne u ka ba tšoarela molemong oa khotso ea kelello ea hao. Empa ho molemo hore u se ke ua lebala lintho kapa ua li tšepa hape. Ebang u khetha ho ba tšoarela kapa che, tseba hore qeto ea hao e nepahetse, ho sa tsotellehe hore na motho o re’ng. Beha bophelo bo botle ba hau le bophelo ba kelello pele 'me u etse qeto e nepahetseng. Ha o na molato ho mohlekefetsi wa hao letho.
Mokhoa oa ho sebetsana le Tlhekefetso ea Malapeng Nakong ea Lockdown
Monehelo oa hau ha o hlahise mokhatlo oa liphallelo monehelo. E tla lumella Bonobology ho tsoela pele ho u tlisetsa lintlha tse ncha le tsa morao-rao morerong oa rona oa ho thusa mang kapa mang lefatšeng ho ithuta ho etsa eng kapa eng.
Hei kannete kea u lumelisa ka ho ba mosali ea sebete. Mahlong a ka u tau e tšehali 'me ke na le bonnete ba hore bana ba hao ba tla ananela mahlomola a hao hoo u tla lebala meokho ea hao eo u ileng ua e ntša nakong ea lenyalo la hao eo ha e le hantle e neng e le toro e mpe ho feta lenyalo feela. Matsatsi a hau a monate a qalile..Natefeloa ke bophelo… molimo o bona libe tsa makhooa a hau. Ba tlameha ho e lefella.
Basali ba lokela ho tsoa khopolong ena ea hore “Manyalo a etsoa leholimong” ’me ho reriloe esale pele . Moo bophelo ba lenyalo e leng tsietsi ke mang ea lokelang ho bo tlosa le ho loantša boemo . Motho e mong le e mong o na le tokelo ea ho phela bophelo bo betere .