“Dis alles in jou kop.” “Ek het dit nooit gesê nie.” “Dit was net ’n grap.” Wanneer ’n romantiese maat sulke oënskynlik onskadelike frases gebruik om jou jou werklikheid te ontken of jou emosies ongeldig te maak, kan dit jou jou eie agentskap laat bevraagteken. Die gebruik van sulke gaslighting-frases in verhoudings kan verwoesting saai in die gemoed van die persoon aan die ontvangende kant. Gaslighting is ’n problematiese sielkundige oefening wat beoefen word met die uitsluitlike doel om dominansie te beweer en ’n sterk gevoel van mag oor die ander te voel.
Dit is 'n absolute vorm van emosionele mishandeling wat die emosionele gesondheid van die persoon aan die ontvangkant negatief kan beïnvloed. Dikwels word die voorkeurinstrument van manipulerende mense – veral narsiste – gaslighting-stellings gebruik om verwarring te skep, 'n persoon te beheer en hul gevoel van selfbeeld te ondermyn.
Aangesien emosionele gaslighting 'n persoon kan laat twyfel oor hul sin van die werklikheid, nie in staat om feit van fiksie te onderskei nie, kan dit dikwels moeilik wees om te sport. Daarom lys ons 25 gaslighting-frases, in oorleg met 'n sielkundige. Juhi Pandey (MA Sielkunde), wat spesialiseer in berading vir afsprake, voorhuwelikse, skeidings en misbruikende verhoudings, sodat jy manipulerende en emosioneel misbruikende mense kan herken – en vry kan breek.
Wat is gasbeligting in verhoudings?
INHOUDSOPGAWE
Voordat ons sommige van die algemeen gebruikte gasbeligtingstellings ondersoek, is dit noodsaaklik om te verstaan wat gasbeligting is en hoe dit in intieme verhoudings lyk, sodat jy die volle omvang kan begryp van hoe skadelik hierdie neiging kan wees. So, wat is gasbeligting in verhoudingsDie term gasbeligting is geïnspireer deur die toneelstuk, Gaslig, gemaak in 1938, wat later in 'n fliek verwerk is. Dit vertel die donker verhaal van 'n huwelik gewortel in bedrog waar 'n man leuens, verdraaide stellings en bedrog gebruik om sy vrou kranksinnig te dryf sodat hy van haar kan steel.
Gaslighting is 'n vorm van sielkundige mishandeling en manipulasie wat deur 'n mishandelende maat gebruik word met die uitsluitlike doel om beheer oor hul slagoffer uit te oefen deur hulle te laat twyfel aan hul persepsie van die werklikheid, en gevolglik hulle met self-twyfel te vul. Juhi sê: “’n Gaslighter se optrede mag aanvanklik nie skade veroorsaak nie. Met verloop van tyd kan hierdie voortgesette mishandelende gedrag die slagoffer egter verward, angstig, geïsoleerd en depressief laat voel.”
Die uiteindelike doel hier is om absolute beheer oor die slagoffer te verkry, wat dit makliker maak om hulle te manipuleer en die verhouding in die rigting te stuur wat by die misbruiker se behoeftes pas. Jy kan sien hoe skadelik dit kan wees om 'n gaslight-eggenoot of -maat te hê. Daarom is bewustheid van hul sarkastiese manipulerende tegnieke jou beste opsie om jouself te beskerm.
Verwante leeswerk: 5 Tekens van Emosionele Mishandeling Waarsku Terapeut
25 Gaslighting-frases in verhoudings wat liefde doodmaak
Wat is 'n paar voorbeelde van misbruik deur middel van gaslighting? Hoe weet ek of iemand my gaslighting doen? Hoe reageer ek op paranoïese beskuldigings wat my maat teenoor my maak? As vrae soos hierdie al in jou gedagtes was, kan jy dalk aanvoel dat daar iets verkeerd is aan die manier waarop jou maat jou woorde verdraai en dit teen jou gebruik, of op sarkasme, skerp grappen of blatante ontkenning staatmaak om aanspreeklikheid vir hul optrede te ontduik.
Om jou te help om die waarheid van jou vermoede te bepaal en te verstaan of jy wel deur jou beduidende ander gemanipuleer word, kom ons kyk na 25 gaslighting-frases wat die meeste in verhoudings gebruik word:
1. “Hou op om so onseker te wees”
'n Tipiese gasligterpersoonlikheid sal jou nooit toelaat nie oorkom jou onsekerhede want hierdie knaende twyfel in jou kop dien hul doel. Trouens, jou maat mag hulle selfs voed. As jy 'n bekommernis met hulle opper, in plaas daarvan om hul eie gedrag te evalueer, sal hulle jou gevoelens teiken. Om jou onsekerhede te blameer vir wat ook al die probleem is, laat hulle dalk toe om met hul eie slegte gedrag weg te kom. Daarom is dit die mees algemene gaslighting-frase wat in 'n verhouding gebruik word.
Verwante leeswerk: Hoe om te gaan met 'n gaslichtgenoot?
2. “Jy is net paranoïes”
Nog 'n gunstelingstelling van diegene met 'n gaslighter-persoonlikheid. "Gaslighters ontken dikwels wat hulle betrap is om te doen," sê Juhi. En watter beter manier om dit te doen as om die skuld op jou te skuif deur jou paranoïes te noem en jou vermoede te ignoreer asof dit 'n nuttelose gedagte is waaraan nie aandag gegee moet word nie? Saam met "Jy is net paranoïes", "Jy lees te veel hierin" of "Ek weet nie hoe om op paranoïese beskuldigings te reageer nie" is die mees gebruikte gaslighting-frases in verhoudings.
3. “Jy is heeltemal te emosioneel”
Dit is beslis een van die mees algemene frases wat deur 'n gasaansteker gebruik word en wys hul gebrek aan empatieDie bedoeling agter sulke subtiele gaslighting-frases is om jou jou emosies as 'n teken van swakheid of iets om oor skaam te wees, te laat beskou. Jou reaksie mag dalk heeltemal geregverdig wees, maar 'n gaslighter sal jou anders laat voel. Wanneer jy aanhou om sulke gaslighting-terme te hoor, sal dit jou ontmoedig om jou emosies in die toekoms te wys.
4. “Hou asseblief op om so dramaties te wees”
Dit is nog een van die klassieke voorbeelde van gaslighting in 'n verhouding wat hoofsaaklik op vroue gerig is. Volgens Juhi ondergaan vroue meer gereeld gaslighting as mans. Sy sê: "In die meeste manlik-gedomineerde samelewings word vroue so grootgemaak dat hulle leer om ander mense se gevoelens bo hul eie te prioritiseer, wat hulle meer vatbaar maak vir gaslighting." Hier is die bedoeling weer eens om jou reaksie op 'n situasie ongeldig te maak deur dit soos 'n oorreaksie te laat lyk.
Verwante leeswerk: 9 algemene voorbeelde van narsistiese gasligting wat ons hoop jy nooit hoor nie
5. “Jy maak dit net op”
Dit is 'n klassieke stelling om die korrelasie tussen gaslighting en narcissisme te verstaan. 'n Narsis floreer daarop om jou gevoelens heeltemal ongeldig te maak, en niks dien hul doel beter as om gaslighting-frases in verhoudings te gebruik nie. Vir hulle wat te doen het met verhoudingsargumente gaan nie daaroor om konflik op te los of die kwessie aan te spreek nie, maar om te bewys dat hulle reg is en jy verkeerd. "Ek stry nie, ek verduidelik hoekom ek reg is" is 'n narsis se mantra, en om jou vraag jou realiteit te maak om weg te kom met hul eie slegte gedrag pas perfek by daardie narratief.
6. “Hou op om dinge te verbeel!”
Narsistiese gaslighting-frases soos hierdie kan uiters gevaarlik wees en kan ernstige kognitiewe dissonansie in die slagoffer van gaslighting veroorsaak. Deur jou persepsie heeltemal ongeldig te maak, kan hierdie frase jou klein en selfs op die rand van kranksinnigheid laat voel. Wanneer dit herhaaldelik gebruik word, kan hierdie gaslighting-frase 'n slagoffer sy greep op hul oortuigings en menings laat verloor. Gegewe die doeltreffendheid daarvan, kan dit as een van die beste gaslighting-frases bestempel word, ten minste vanuit die gaslighter se oogpunt, aangesien dit hul doel dien vir die T.
Verwante leeswerk: Emosionele Bagasie – Wat Dit Beteken en Hoe om Daarvan Ontslae Te Raak
7. “Dit het nooit gebeur nie”
Een van die mees uitspattige tekens van gaslighting is dat die misbruiker die slagoffer uitbeeld as iemand met so 'n aktiewe verbeelding dat hulle ingewikkelde stories uit die niet kan vertel. En hierdie stelling is die perfekte voorbeeld van hoe dit manifesteer, wat 'n slagoffer laat voel asof hulle mal is omdat hulle glo dat iets gebeur het terwyl hul maat dit openlik ontken. Dit mag dalk soos drie eenvoudige woorde lyk, maar wanneer dit konsekwent gebruik word, kan dit 'n instrument van uiterste ... word. emosionele mishandeling.
8. “Jy dink net te veel daaroor”
Hierdie frase is a stonewalling-tegniek gebruik om verdere bespreking oor 'n kwessie te ontduik. Dit is makliker om met slegte gedrag weg te kom wanneer jy die ander persoon laat glo dat hulle dinge 'n groter ding maak as wat hulle is. As jy geneig is om te veel te dink, kan 'n stelling soos hierdie jou verward laat voel oor die geldigheid van jou eie emosies, wat dit een van die ergste voorbeelde van gaslighting-frases in verhoudings maak.
9. “Hou op oordryf!”
As jy saam met 'n gaslighter leef, sal jy dikwels sulke stellings hoor. Jou gaslighter-eggenoot/-maat sal jou bekommernisse verseker as triviaal en oordrewe afmaak, wat jou soos die slegte ou laat voel omdat hy 'n saak buite verhouding opgeblaas het. Selfs al was jou herinnering aan die gebeurtenis nie oordrewe nie, sal so 'n implikasie jou aan jouself laat twyfel. Van al die frases wat gaslighters vir jou gebruik, is hierdie dalk een van die gevaarlikste. Die kanse is goed dat jou maat weet jy oordryf glad nie en steeds sulke stellings gebruik om jou met twyfel te laat.
Verwante leeswerk: Verbale Mishandeling in Verhoudings: Tekens, Gevolge en Hoe om te Hanteer
10. “Hou op om alles so ernstig op te neem”
Wat beteken dit om iemand te "gaslight", vra jy? Wel, enigiets wat daarop gemik is om jou emosies ongeldig te maak, kan kwalifiseer as 'n voorbeeld van "gaslighting" en hierdie frase pas beslis by die bepaling. 'n Narsis of sosiopaat sal so iets sê. seer dinge en sal alles doen om die slagoffer anders te laat voel. Die volgende keer as iemand dit op jou gebruik, vra jouself af hoekom jy iets nie ernstig moet opneem as dit jou emosioneel pla nie. As dit jou pla, is dit ernstig. So eenvoudig soos dit.
11. “Leer om 'n grap te vat”
'n Voorbeeld van gaslighting is wanneer die misbruiker kwetsende dinge sê of jou sleg laat voel deur hul woorde en dade, en dit later as 'n grap afmaak. Byvoorbeeld, hulle kan 'n onaangename opmerking maak oor jou voorkoms, die manier waarop jy aantrek, jou houding of selfs jou professionele prestasies. Wanneer dit jou ontstel, sal hulle dit 'n onskadelike grap of speelse gebabbel noem. Stellings wat bedoel is om ongevoelige opmerkings as 'n vorm van humor af te maak, kwalifiseer as klassieke voorbeelde van subtiele gaslighting-frases.
Verwante leeswerk: 12 Kwetsende Dinge wat jy of jou maat nooit vir mekaar moet sê nie
12. “Jy interpreteer net my bedoelings verkeerd”
Dit is die soort dinge wat 'n narsis in 'n argument of die hantering van enige soort konflik sou sê. Om verantwoordelikheid van hulself af te lei, sal hulle vaardig enige en elke probleem as gevolg van 'n misverstand bestempel. "Dit is nie wat ek bedoel het nie." "Jy neem dinge uit konteks." "Dis nie hoe ek dit gesê het nie." Sulke voorbeelde van verhoudings-gasligting dien goed om 'n misbruiker te help om hul hande van enige aanspreeklikheid vir hul optrede af te was.
Juhi verduidelik: “Narsiste en psigopate is geneig om baie wit leuens te fabriseer en hulle daaraan oor te gee. Hulle gebruik misverstande as 'n dekmantel vir hul eie foute en maak dan asof hulle dit slim uitsorteer.”
13. “Jy is onnodig jaloers”
Om 'n gevoel van belangrikheid en beheer in 'n verhouding te voel, kan 'n narsis doelbewus die slagoffer voel jaloers. Hulle geniet sterk bevestiging deur hierdie metode toe te pas. Dit bevorder hul eie selfbeeld terwyl hulle die seermaak wat hulle jou dalk veroorsaak, ignoreer. Van die verskillende tipes gaslighting in verhoudings, is dit die mees manipulerende. Juhi stel voor dat 'n manipulerende of beledigende persoon tot sulke stellings kan terugval omdat hulle floreer op hul maat se afhanklikheid van hulle.
14. “Ek is nie die probleem nie, jy is”
Dit moet die vreesaanjaendste gaslighting-frase in verhoudings wees waarmee 'n gaslighter hul eie probleme op die slagoffer kan projekteer. Die slagoffer word gedwing om voortdurend hul gesonde verstand, optrede en gevoelens te bevraagteken. Rooi vlag-gesegdes soos hierdie een word gebruik om blaam af te skuif en self-twyfel te veroorsaak. Jou manipulerende maat weet dat solank hulle jou aanhou om jouself te bevraagteken, hulle sal kan wegkom met wat hulle ook al doen.
Verwante leeswerk: 8 Tekens van Verborge Narsisistiese Stofsuig en Hoe Jy Moet Reageer
15. “Jy het nie emosionele stabiliteit nie”
Een van die mees kwetsende voorbeelde van verhoudingsgasligting dui op ongebreidelde emosionele mishandeling aangesien dit 'n persoon se mees kwesbare toestand aanval. In romantiese verhoudings moet vennote hul waaksaamheid kan laat sak en kwesbaar teenoor mekaar wees. Wanneer dinge wat in 'n oomblik van kwesbaarheid gedeel word, egter teen jou gebruik word om jou emosionele stabiliteit te bevraagteken, kan dit 'n diep letselagtige ervaring wees wat jou met vertrouensprobleme kan laat.
16. “Dit was nooit my bedoeling nie, hou op om my te blameer”
Nie baie anders as "Kyk wat jy my laat doen het nie", is hierdie stelling daarop gemik om die hitte van die misbruiker af te haal en die skuld op die slagoffer te skuif. Rooi vlag-sêwoorde soos hierdie kan 'n persoon in 'n mishandelende verhouding laat glo dat hulle op een of ander manier verantwoordelik is vir die manier waarop hul maat hulle behandel het, of dat wanneer hulle mishandel word, hulle op een of ander manier "daarvoor vra". Nie net kan dit verwoes jou verhouding maar ook diep emosionele wonde veroorsaak wat dit byna onmoontlik kan maak om los te breek van die siklus van toksisiteit en mishandeling.
17. “Ek dink jy het hulp nodig”
Om iemand mal te noem is gaslighting, en so ook om te insinueer dat 'n persoon se reaksies en emosionele reaksies 'n gevolg kan wees van onderliggende geestesgesondheidsprobleme – wanneer dit nie die geval is nie. Die meeste algemene gaslighting-frases soos hierdie is daarop gemik om vas te stel dat daar iets inherent fout met jou is en jou jou gesonde verstand te laat bevraagteken. Selfs al is jou geestesgesondheid sterk, sal 'n stelling soos hierdie jou laat voel asof iets fout is met jou – veral wanneer dit herhaaldelik gebruik word om al jou reaksies en reaksies ongeldig te maak.
Verwante leeswerk: 12 Waarskuwingstekens van Gasbeligting en 5 Maniere om dit te Hanteer
18. “Vergeet dit nou net”
Om weg te skram van die aanspreek van probleme is een van die grootste tekens van 'n ongesonde verhouding. Wanneer jy in 'n verhouding met 'n toksiese maat is, word dit jou realiteit. Hulle gebruik van die beste gaslighting-frases om probleme onder die mat te vee en jou te druk om voor te gee dat alles in jou verhouding wel is. Dit kan jou denkproses beïnvloed en jou diep onrustig laat. Onthou, niemand anders behoort te besluit wat jy moet "vergeet" en wat jou aandag verdien nie.
19. “Jy onthou dit verkeerd”
Ja, gasligte-persoonlikhede kan jou geheue skaad. Dit is een van die gevaarliker voorbeelde van gasligte in 'n verhouding, aangesien dit jou sin van die werklikheid heeltemal kan verwring deur jou te dwing om 'n situasie anders te onthou, al kon jy sweer dat wat hulle gesien en gevoel het waar was. Wanneer hulle aan sulke gasligte-frases in verhoudings onderwerp word, kan selfs die mees selfversekerde mense aan hulself begin twyfel.
20. “Kom nou, hou op om so ’n groot ding van dinge te maak”
Juhi beklemtoon: “Gaslighters is geneig om defensief te wees en is bedrewe daarin om enige kwessie wat hul vennote mag opper, te trivialiseer.” Sy het ook voorgestel dat hulle verkies om in 'n toestand van ontkenning te bly en dieselfde van hul vennote te verwag, aangesien dit hul doelwit dien om aanspreeklikheid te ontduik.
21. “Almal stem saam met my”
Hierdie gaslighting-stelling werk perfek om die slagoffer se bekommernisse, gedagtes en opinies ongeldig te maak deur hulle geïsoleerd te laat voel. Jou maat mag die opinies van die mense wat jy vertrou en respekteer gebruik om die self-twyfel wat hulle in jou ingeboesem het, verder te versterk deur jou voortdurend jou oordeel en die geldigheid van jou gedagtes te laat bevraagteken. Dit maak dit weer moeiliker om die manipulasie raak te sien.
22. “Waarom kan jy nie meer soos X wees nie?”
’n Gaslighter kan vergelykings gebruik om jou selfwaarde aan te val en jou in ’n verhouding gedevalueer te laat voel. Om jou te vra om meer soos ’n vriend, ’n broer of suster of ’n kollega te wees, is ’n manier om te sê jy is nie goed genoeg nie. Vir ’n slagoffer van gaslighting, wat reeds met ’n verminderde sin van self te doen het, kan dit ’n verpletterende slag wees wat hulle kan laat voel dat hulle nie werd is nie en dat hul maat hulle ’n guns bewys deur te kies om in ’n verhouding met hulle te wees.
23. “Hoe durf jy my daarvan beskuldig!”
Hierdie stelling is 'n voorbeeld van die DARVO-tegniek – Ontken, Aanval, Omkeer Slagoffer & Oortreder – word meestal deur narsistiese misbruikers gebruik. Sulke narsistiese gaslighting-frases is daarop gemik om die rolle om te keer deur jou die probleme wat jou dalk gepla het, opsy te skuif en te fokus op die versoening met jou maat.
24. “Mag ek geen negatiewe emosies rondom jou hê nie?”
Weereens, die gaslighter se doel hier is om jou as die slegte ou uit te beeld en hulself as die slagoffer uit te beeld. Sulke stellings kan jou laat vra: "Is dit gaslighting as my maat my soos 'n slegte mens laat voel?" En die antwoord is ja. As jy in plaas daarvan om verskoning te vra vir ontstellende gedrag soos uitbarstings, 'n woedebui gooi, skree, naam-roeping, of die stille behandeling, jou maat laat jou sleg voel oor die feit dat jy hulle nie ruimte gee om hul negatiewe emosies te kanaliseer nie, is dit beslis 'n rooi vlag.
25. “Gaslighting is nie eg nie, jy’s net mal”
Nadat jy jouself ingelig het oor die innerlike werking van gaslighting-verhoudings, as jy jou maat se aandag vestig op die feit dat hulle hul woorde gebruik om jou te manipuleer en te beheer, en hulle reageer met iets soos hierdie, beskou dit as 'n waarskuwingsteken dat jy uit hierdie verhouding moet wegstap om jouself te beskerm.
Hoe om te reageer op gasligte-frases?
Noudat jy die betekenis van gaslighting in verhoudings kan verstaan en identifiseer dat dit is waarmee jy te doen gehad het, vermoed ons daar is nog 'n vraag in jou gedagtes: hoe om op gaslighting te reageer? Juhi sê: "'n Goeie beginpunt sou wees om op te hou om jou manipulerende maat die bevestiging te gee wat hulle nodig het om hierdie siklus van mishandeling aan die gang te hou. Hier is 'n paar wenke oor hoe om gaslighting in 'n verhouding te hanteer:
- Ontkoppel jou van jou maat wanneer hulle hul tot gasligte-taktieke wend
- Steun op 'n vertroude vriend vir ondersteuning en vra hul insette om jou weergawe van die werklikheid te bevestig
- Begin om 'n rekord van gebeure te hou – joernaalinskrywings, video- en klankopnames – sodat jy gaslighting met feite kan teenwerk.
- Moenie toelaat dat jou maat 'n gesprek in 'n rigting stuur waar hulle jou in die konynhol van self-twyfel kan gooi nie.
- Indien dit gebeur, verlaat die gesprek. Dit is noodsaaklik om grense met 'n gaslighter te stel en af te dwing.
- Reageer op gaslighting-frases met stellings soos "Moenie vir my sê hoe ek voel nie", "Ek weet wat ek gesien het", "My gevoelens en ervarings is werklik. Jy is ongevoelig deur my anders te vertel", en "Ek sal nie met hierdie gesprek voortgaan as jy aanhou om my gevoelens ongeldig te maak nie".
Sleutelwysers
- Gaslighting beteken om 'n persoon se werklikheid te ontken met die doel om hulle hul eie gevoelens, ervarings en emosies te laat bevraagteken.
- Dit is 'n gevaarlike manipulerende tegniek wat dikwels deur my narsiste en mense met mishandelende neigings gebruik word.
- "Dis nie wat gebeur het nie", "Hou op oordryf", "Leer om 'n grap te vat" – stellings soos hierdie, wat daarop gemik is om jou emosies en reaksies te neutraliseer, is van die klassieke gaslighting-frases wat in verhoudings gebruik word.
- Die beste manier om dit te hanteer, is om die patroon te identifiseer, jouself te onttrek, jou waarheid te versterk en 'n gaslighter met bewyse en teenstellings te konfronteer.
Behalwe dat dit 'n instrument van manipulasie en beheer is, kan gaslighting ook 'n aanduiding wees dat jou maat dalk met 'n sielkundige versteuring sukkel. Juhi sê: "Mense met persoonlikheidsversteurings, soos narsistiese persoonlikheidsversteuring of antisosiale persoonlikheidsversteuring, gebruik gaslighting meestal as 'n manier om ander te beheer." As jy jouself aan die ontvangkant van sulke gaslighting-stellings bevind, weet dat jou verhouding diep ongesond is. Dit is aan jou om uit te vind of jy wil aanbly en 'n manier vind om hierdie band te herstel of weg te stap ter wille van jou gesonde verstand en geestesgesondheid.
Hierdie artikel is in April 2023 opgedateer.
Vrae & Antwoorde
Gaslighting in 'n verhouding kan enigiets behels van sarkasme, kwetsende grappen en reguit leuens, alles daarop gemik om twyfel in 'n persoon se gedagtes te skep oor hul eie geheue, gesonde verstand en selfbeeld.
Gasligtingstaktieke verwys na die manipulasie wat deur 'n mishandelende maat gebruik word met die uitsluitlike doel om beheer oor hul slagoffer uit te oefen deur hulle te laat twyfel aan hul persepsie van die werklikheid, en gevolglik hulle met self-twyfel te vul.
Jy weet jy word geteiken wanneer iemand jou aanhou blameer, oormatig krities is oor wat jy ook al doen, elke beweging van jou bevraagteken en twyfel werp oor jou gesonde verstand.
Ja, gasligting kan onbedoeld wees, of ten minste 'n gevolg van gedragspatrone waarvan 'n persoon dalk nie bewus is nie. Frases soos "jy kan nie 'n grap vat nie" of "jy is onnodig jaloers" word dikwels in argumente meer as 'n verdedigingsmeganisme gebruik as 'n manier om iemand hul werklikheid te ontken.
Gaslighting in verhoudings word gekenmerk deur die oortreder wat verskillende frases, terme en stellings gebruik om hul slagoffer se werklikheidsgevoel te ontken. Van die voordoen van sensitiewe opmerkings as 'n grap tot die bewering dat hul slagoffer hulp met hul geestesgesondheid nodig het of hulle hul eie geheue laat bevraagteken, 'n gaslighter kan hul slagoffer stadig maar seker met soveel self-twyfel vul dat hulle nie meer hul eie oordeel kan vertrou nie.
12 Tekens van 'n Beheervraat – Kan jy met hulle identifiseer?
Jou bydrae is nie 'n liefdadigheidsorganisasie nie skenkingDit sal Bonobology toelaat om aan te hou om nuwe en opgedateerde inligting aan jou te bring in ons strewe om enigiemand in die wêreld te help om te leer hoe om enigiets te doen.
